HAD IK MAAR...

Ik lees verbaasd de top-vijf van uitspraken die mensen in Engeland doen terwijl ze in palliatieve zorgen op de dood wachten. Wat zouden zij anders gedaan hebben als ze er opnieuw aan konden beginnen? Op 1 staat: “Ik zou willen dat ik meer mijn eigen leven had geleid dan dat van iemand anders”. Dat betekent dat veel mensen helemaal niet het leven leiden dat ze echt zouden willen. Ze volgen adviezen en keuzes van anderen, laten zich meeslepen, offeren zich op of vergeten zichzelf. Waar ze in het licht van het einde grote spijt van hebben.

Had ik maar…

Ik lees verbaasd de top-vijf van uitspraken die mensen in Engeland doen terwijl ze in palliatieve zorgen op de dood wachten. Wat zouden zij anders gedaan hebben als ze er opnieuw aan konden beginnen? Op 1 staat: “Ik zou willen dat ik meer mijn eigen leven had geleid dan dat van iemand anders”. Dat betekent dat veel mensen helemaal niet het leven leiden dat ze echt zouden willen. Ze volgen adviezen en keuzes van anderen, laten zich meeslepen, offeren zich op of vergeten zichzelf. Waar ze in het licht van het einde grote spijt van hebben.

Op 2 staat: “Ik zou willen dat ik meer over mijn gevoelens had kunnen praten”. We vegen ze onder de mat, onze gevoelens. Eerst al die andere dringende zaken. Over hoe wij ons daar echt bij voelen, wat liefde en warmte voor ons is? Dat is luxe, tot op het moment dat er niets anders meer over blijft. Dan valt alles wat wij voelen als een warm deken over ons. En vragen wij ons af waar dat warme deken al die tijd gelegen heeft.

“Had ik maar wat minder gewerkt” staat op 3. Werk geeft zin en structuur aan ons leven. Het maakt ons ook vaak gelukkig omdat we er een goed leven mee kunnen afkopen, doelen realiseren, samenwerken met anderen. Maar méér werk en méér geld maakt ons niet méér gelukkig. We weten dat. Maar in de koers van het leven zijn we dat inzicht altijd snel vergeten als we telkens weer een nieuwe sprint denken te moeten winnen.

Net voor we dood gaan, tellen we onze échte vrienden. Ze zijn er en we beseffen dat zij het allerbelangrijkste kapitaal zijn dat een mens kan opbouwen. “Had ik maar wat meer tijd met mijn vrienden doorgebracht” staat op 4.

We horen bij de gelukkigste landen van de wereld. Dat betekent dat de meeste mensen best tevreden zijn met het leven dat ze leiden en dat de voorwaarden aanwezig zijn om gelukkig te zijn. Ondertussen leven we gemiddeld 20 jaar langer dan onze (groot)ouders in de jaren zestig. Of we die gewonnen tijd ook omzetten in “quality time” is nog maar de vraag. Het onderzoek in palliatieve zorgen leert ons wat de echte prioriteiten in ons leven zijn. Ze kosten niet veel. Het gaat om keuzes die ieder voor zich kan maken. En niemand verplicht ons om daarmee te wachten tot het te laat is. Op 5 staat: “Ik wilde dat ik wat meer geluk had toegelaten in mijn leven”.

Leo Bormans